Sản xuất cây giống chất lượng cao từ công nghệ nuôi cấy mô

Nuôi cấy mô tế bào là phương pháp nhân giống không còn mới mẻ nhưng mang lại hiệu quả rất cao trong việc tạo ra cây giống chất lượng. https://vigen.vn/thuan-duong-cay-giong-cay-mo-2/ Nuôi cấy mô cũng đã được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn sản xuất, chọn, nhân giống, tạo giống mới và gần đây một ứng dụng có ý nghĩa lớn đang được phát triển mạnh là sản xuất các hợp chất thứ cấp có hoạt tính sinh học. Những thành tựu mà ứng dụng này đem lại là không thể phủ nhận, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp.

Chị Dương Thị Ngân – Phó Giám đốc Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học & công nghệ (KH&CN) Hà Tĩnh cho biết: “Nuôi cấy mô - tế bào thực vật là kĩ thuật cho phép nuôi cấy dễ dàng những tế bào thực vật hay mô phân sinh sạch bệnh trong môi trường nhân tạo thích hợp để tạo ra những khối tế bào hay những cây hoàn chỉnh trong ống nghiệm. Nuôi cấy mô thực vật (còn gọi là nhân giống trong ống nghiệm) là người ta cắt một mẫu mô cho vào ống nghiệm có môi trường nuôi, bổ sung các hormone chính là auxin và cytokinin. Sau một thời gian, từ mẫu mô đó sẽ mọc lên một cây mới hoàn chỉnh”.

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào do Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN trực thuộc Sở KH&CN áp dụng lần đầu tiên ở Hà Tĩnh năm 1995. Từ đó đến nay đã có nhiều nghiên cứu được thực hiện tại trung tâm. Đáng kể như ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô – vi ghép sản xuất các giống cây có múi sạch bệnh. Đây là dự án được Viện Nghiên cứu cây ăn quả chuyển giao, giống cây chủ yếu cung cấp cho các trại giống trong tỉnh. Đến nay, trung tâm đã sản xuất trên 100.000 cây giống ăn quả các loại như cam, bưởi, xoài, nhãn, vải… bằng công nghệ ghép. Hay như nghiên cứu, ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật sản xuất thành công các giống rau màu, mía, chuối, gừng, cây hoa cảnh (đồng tiền, cúc, ly ly, phong lan…); nuôi cấy mô – hom sản xuất thành công các loại cây lâm nghiệp có hiệu quả kinh tế cao (bạch đàn, keo lai, dó trầm…).

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-vang-cho-lach-cay-mo/

Ngoài ra, phương pháp nuôi cấy mô tế bào tạo ra nhiều, nhanh, bảo đảm chất lượng các loại giống cây ăn quả đặc sản, các loại hoa và cây cảnh, cây lâm nghiệp, bảo quản và lưu giữ được các nguồn gen sinh học quý của địa phương; hình thành Trung tâm Nấm sản xuất giống nấm quy mô công nghiệp có công suất đạt 50 tấn giống/năm, sản xuất 1.000 tấn nấm các loại/năm, cung cấp cho thị trường nhiều sản phẩm có giá trị và tạo nghề mới cho người dân.

Chị Trần Thị Thúy Anh - cán bộ trung tâm chia sẻ, nuôi cấy mô là một ngành khoa học có sự gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu cơ bản và sản xuất. Việc ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô tế bào sẽ tạo ra được một quần thể cây con đồng đều giữ nguyên đặc tính của cây mẹ, tạo cây mẹ đầu dòng giữ được gen ban đầu. Hệ số nhân nhanh cao, hàng năm có thể sản xuất hàng chục vạn cây giống mà không cần phụ thuộc vào thời gian hay mùa vụ, rút ngắn thời gian đưa giống vào sản xuất và phát huy được hiệu quả kinh tế. Nhân giống được số lượng cây lớn trong một diện tích nhỏ, đảm bảo các cây giống sạch bệnh, cây con được trẻ hóa cao độ. Phương pháp nhân giống này thuận tiện và hạ giá thành vận chuyển, bảo quản cây giống thuận lợi.

Công nghệ nuôi cấy mô tế bào áp dụng ở Hà Tĩnh được các cán bộ kỹ thuật ở địa phương nắm bắt, tiếp thu và ứng dụng có hiệu quả. Hàng vạn cây giống: mía, chuối, dứa, phong lan, cây lâm nghiệp và nhiều loại cây khác ứng dụng công nghệ này và được đưa vào sản xuất trên địa bàn tỉnh. Hiện nay, trung tâm có thể làm chủ được công nghệ và sản xuất với quy mô, số lượng lớn - chị Dương Thị Ngân cho biết thêm.

Tuy nhiên, giá thành sản xuất cây giống hiện tại vẫn còn khá cao, hơn nữa, công tác chọn giống chưa được người dân quan tâm đúng mức nên việc tận dụng ưu thế của cây giống sản xuất bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào trên địa bàn tỉnh vẫn còn hạn chế. Một lý do khác khiến công nghệ mới chưa đi sâu vào hoạt động sản xuất là người dân còn thiếu thông tin, định hướng về các địa chỉ sản xuất giống bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào.

Anh Dương Công Đức - https://vigen.vn/ một trong những hộ trồng hoa ở thôn Xuân Sơn (Bắc Sơn, Thạch Hà) chia sẻ: với điều kiện khí hậu khắc nghiệt như ở Hà Tĩnh thì trồng các giống hoa như đồng tiền, ly ly… cực kỳ khó nên cần phải sử dụng các giống sản xuất bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào mới chống chịu được. Các loại hoa này cũng cho năng suất, màu sắc đẹp hơn, giá trị kinh tế cao hơn. Tuy nhiên, đến nay, anh vẫn chưa biết đến địa chỉ sản xuất trên địa bàn tỉnh mà đang sử dụng giống của các cơ sở quen thuộc ở miền Nam.

Bảo tồn nguồn gen bản địa trong xây dựng đô thị sinh thái

Đảm bảo nguồn cây giống

Theo ghi nhận tại Trạm Lâm sinh và phát triển giống cây lâm nghiệp thuộc Ban quản lý rừng đặc dụng Bà Nà - Núi Chúa, hiện có hàng chục nghìn cây giống đang được gieo ươm, chuẩn bị xuất vườn, chuyển giao cho các đơn vị, địa phương để phục vụ Tết trồng cây đầu xuân Bính Ngọ 2026 và mùa trồng rừng sắp đến.

Tại đây, có nhiều cây bản địa có giá trị đặc trưng được nhân giống thành công như thàn mát, lôi khoai... Và các loài cây được đánh giá cao về kinh tế, sinh thái như xoan đào, chò đen, sao đen, lim xẹt, giáng hương… https://vigen.vn/cay-giong-cong-nghe-cao-vigen/ Những cây giống này được ươm tạo từ thu, hái hạt, nhân giống từ cây mẹ ở các cánh rừng, giúp bảo tồn, gìn giữ và phát triển nguồn gen của các loài cây bản địa, đặc trưng của thành phố.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn từ năm 2021 - 2024, thực hiện đề tài nghiên cứu quần thể loài thực vật bản địa đặc trưng của bán đảo Sơn Trà và khả năng di thực trồng tại công viên, đường phố, Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng đã nghiên cứu và công bố danh mục 27 loài thực vật bản địa đặc trưng đáp ứng tiêu chí trồng cây xanh đô thị. Từ danh mục này, Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng nghiên cứu trồng thực nghiệm một số loài thực vật bản địa đặc trưng có triển vọng cao như: thành ngạnh, thàn mát... Đây cũng là cơ sở để các đơn vị, địa phương trồng nhiều loài cây bản địa này nhân rộng tại các công viên, trường học, khu chung cư, đường phố... Nhằm tạo không gian xanh.

Trung tâm cũng thực hiện đề tài nghiên cứu bảo tồn và phát triển nguồn gen cây hoa đào chuông tại Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa và đã xây dựng quy trình kỹ thuật nuôi cấy mô, giâm hom, trồng cây hoa đào chuông; trồng thử nghiệm hoa đào chuông tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa và Sơn Trà.

TS. Nguyễn Quyết, Trưởng phòng Khoa học ứng dụng, Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng nhìn nhận, giá trị nổi bật của nguồn gen bản địa là có giá trị cảnh quan với màu sắc, hình thái độc đáo, tạo điểm nhấn cho cảnh quan đô thị; có tính thích nghi sinh thái cao, ít chăm sóc và phù hợp với khí hậu địa phương; có giá trị văn hóa, lịch sử...

Nguồn gen bản địa có vai trò quan trọng trong phát triển đô thị sinh thái, đó là bảo vệ bản sắc tự nhiên của địa phương, tăng khả năng chống chịu với khí hậu và sâu bệnh, góp phần xây dựng cảnh quan đặc thù của thành phố. Để góp phần tạo nền tảng đô thị sinh thái đặc thù, cần có hệ thống cây xanh đặc trưng của Đà Nẵng với khả năng thích nghi tốt thổ nhưỡng, khí hậu và ít sâu bệnh, giảm chi phí.

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-vang-long-thoi-cay-mo/

Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng đã nghiên cứu và hiện đang lưu giữ nguồn gen của khoảng 20 loài thực vật và 30 chủng vi sinh vật, trong đó hơn 23 chủng có nguồn gốc bản địa. Đồng thời nghiên cứu và triển khai di thực nhiều loài cây bản địa tại Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà làm cây xanh đô thị; nhân giống, bảo tồn các loài quý hiếm như hoa đào chuông.

Bên cạnh đó, nhân giống và trồng thử nghiệm một số loài rau rừng làm rau đặc sản; nhân giống chuối thanh tiêu bản địa phục vụ nông nghiệp xanh và du lịch sinh thái; phân lập và xây dựng quy trình trồng nấm lim xanh bản địa; nhân giống và trồng một số cây thuốc bản địa theo mô hình GAP-WHO...

“Nguồn gen bản địa là tài sản chiến lược, quyết định việc xây dựng đô thị sinh thái đặc thù Đà Nẵng nên cần đẩy mạnh nghiên cứu, https://vigen.vn/ ứng dụng công nghệ sinh học trong bảo tồn và phát huy nguồn gen bản địa. Đồng thời tăng cường đầu tư cho toàn bộ chuỗi giá trị về bảo tồn, nghiên cứu, phát triển và phát huy nguồn gen bản địa”, TS. Nguyễn Quyết cho hay.

Khởi công nâng cấp Trung tâm Giống và Hoa kiểng, tạo động lực phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Vừa qua, lễ khởi công dự án nâng cấp Trung tâm Giống và Hoa kiểng đã được tổ chức trong không khí phấn khởi, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong chiến lược đầu tư hạ tầng phục vụ nghiên cứu, https://vigen.vn/cay-giong-cong-nghe-cao-vigen/ sản xuất và cung ứng giống cây trồng chất lượng cao của địa phương.

Dự án có tổng mức đầu tư 30 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trong kế hoạch đầu tư công trung hạn. Đây là công trình thuộc lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, nhóm C, cấp III, được triển khai nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ cao và chủ động nguồn giống phục vụ sản xuất.

Theo quy hoạch, dự án sẽ tiến hành cải tạo, mở rộng nhà điều hành hiện hữu, đồng thời xây dựng nhiều hạng mục chuyên môn quan trọng như nhà lưới phục vụ vườn đầu dòng cây có múi sạch bệnh, nhà màng dưỡng cây giống cấy mô, phòng kiểm nghiệm giống và giám định bệnh hại cây trồng. Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ cùng các trang thiết bị hiện đại cũng sẽ được đầu tư nhằm phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen, nhân giống và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật cho người dân.

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-ha-lan-cay-mo/

Việc đầu tư nâng cấp Trung tâm Giống và Hoa kiểng được xem là giải pháp quan trọng trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Trong những năm gần đây, nhu cầu sử dụng cây giống chất lượng cao, sạch bệnh và có nguồn gốc rõ ràng ngày càng tăng, đặc biệt đối với các loại cây ăn trái chủ lực, cây có múi và các giống hoa kiểng có giá trị kinh tế cao. Do đó, việc xây dựng cơ sở nghiên cứu và sản xuất giống hiện đại sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu thị trường, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất cho người dân.

Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS. Lâm Văn Tân - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh ý nghĩa của dự án đối với sự phát triển của ngành nông nghiệp địa phương. Ông yêu cầu chủ đầu tư, đơn vị tư vấn giám sát và nhà thầu thi công tập trung nguồn lực, tổ chức thực hiện dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng công trình, tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn lao động và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư.

Theo lãnh đạo ngành nông nghiệp, quá trình triển khai dự án cần được giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm công trình đạt chất lượng cao nhất, đáp ứng yêu cầu sử dụng lâu dài. Đồng thời, các đơn vị tham gia thực hiện phải phát huy tinh thần trách nhiệm, phối hợp đồng bộ để hoàn thành dự án theo kế hoạch đề ra, sớm đưa công trình vào khai thác và phát huy hiệu quả.

Khi hoàn thành, Trung tâm Giống và Hoa kiểng sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để nghiên cứu, chọn tạo, bảo tồn và phát triển các giống cây trồng mới có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu và nhu cầu của thị trường. Dự án cũng góp phần nâng cao năng lực sản xuất cây giống sạch bệnh bằng công nghệ nuôi cấy mô, tăng cường khả năng kiểm soát dịch bệnh và bảo đảm chất lượng nguồn giống trước khi cung ứng đến người sản xuất.

Bên cạnh nhiệm vụ nghiên cứu và sản xuất giống, trung tâm còn đóng vai trò là nơi chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật, đào tạo, tập huấn và hỗ trợ người dân tiếp cận các quy trình sản xuất tiên tiến. Qua đó góp phần nâng cao trình độ sản xuất, tăng năng suất lao động và thúc đẩy quá trình ứng dụng khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp.

Dự án không chỉ mang ý nghĩa về đầu tư cơ sở vật chất mà còn thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc xây dựng nền nông nghiệp hiện đại dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. https://vigen.vn/ Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn giống, tạo nền tảng cho phát triển các vùng sản xuất chuyên canh, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân.

Trong tương lai, khi đi vào hoạt động ổn định, Trung tâm Giống và Hoa kiểng được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở nghiên cứu, sản xuất và cung ứng giống cây trồng, hoa kiểng chất lượng cao của tỉnh và khu vực, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.